Teamwork từ lâu đã trở thành một vòng thử lửa nơi năng lực của mỗi người được đánh giá trực quan và toàn diện. Thế nhưng, trước áp lực phải chứng minh bản thân, nhiều người lại vấp phải lầm tưởng phổ biến: Muốn khẳng định năng lực và trở nên nổi bật, cách duy nhất là phải giành lấy vị trí Leader.Thực tế, không có một khuôn mẫu cố định nào để trở nên nổi bật khi teamwork. Và trong bài viết này, HRC sẽ cùng bạn giải mã bản đồ định vị năng lực theo Mô hình Belbin, từ đó xây dựng chiến thuật tỏa sáng trong teamwork cho riêng mình.

Know Your Role

Khi bước vào tập thể, mỗi người đều mang một cá tính và tư duy làm việc khác biệt. Để nhận diện chính xác thế mạnh cốt lõi, Mô hình Belbin là một công cụ định vị phổ biến và hiệu quả, chia chúng ta thành ba nhóm xu hướng chính. Hãy thử đối chiếu bản thân với các câu hỏi dưới đây để tìm ra bản sắc phù hợp nhất với bạn nhé:

1. Thought-oriented people

Bạn có khả năng nhìn ra những giải pháp đột phá khi nhóm đang bế tắc không?
Bạn có xu hướng phân tích mọi góc cạnh và rủi ro của một ý tưởng trước khi thực hiện không?
Bạn thích đưa ra các nhận định khách quan, dựa trên dữ liệu và logic hơn là dựa trên cảm tính cá nhân không?

-> Là nhóm thiên về tư duy phản biện và khả năng sáng tạo

2. Action-oriented people

Bạn có thường xuyên chủ động kiểm tra tiến độ hoặc nhắc nhở deadline các thành viên khác không?
Bạn thích chia việc thành các bước và quy trình rõ ràng?
Bạn có xu hướng kiểm tra cực kỳ kỹ lưỡng từng chi tiết nhỏ để đảm bảo sản phẩm không có một lỗi sai nào không?

-> Là nhóm thiên về triển khai và thực thi công việc

3. People-oriented people

Bạn có thích chủ động đứng ra điều phối để cả nhóm đạt được sự đồng thuận không?
Bạn có xu hướng lắng nghe và có thể nhìn ra thế mạnh của người khác không?
Bạn có dễ dàng bắt chuyện và làm việc phối hợp với người khác không?

-> Là nhóm thiên về con người và kết nối cảm xúc

HRC Insight: Cần lưu ý rằng, mô hình này không hướng tới “gắn nhãn” con người vào những khuôn mẫu cố định. Trên thực tế, mỗi cá nhân đều là sự kết hợp của nhiều xu hướng khác nhau, chỉ khác nhau ở mức độ nổi trội của từng nhóm vai trò. Điều quan trọng không phải là bạn thuộc nhóm nào, mà là hiểu được đâu là thế mạnh cốt lõi để phát huy hiệu quả trong quá trình làm việc nhóm.

Own Your Role

Tuy nhiên, nhận diện được thế mạnh mới chỉ là bước khởi đầu. Trong teamwork, điều teammates hay leader thực sự nhìn thấy luôn là những hành động và giá trị bạn tạo ra trong quá trình làm việc. Vậy đâu là những Dos và Don’ts cùng từng nhóm khi teamwork, hãy cùng HRC giải đáp nhé.

1. Nếu bạn thuộc nhóm Thought-oriented People:

Đây là nhóm sở hữu tư duy phản biện sắc bén và khả năng sáng tạo dồi dào, nhóm này là những người luôn tìm ra giải pháp đột phá và chỉ ra các rủi ro tiềm ẩn dựa trên dữ liệu logic. Tuy nhiên, họ có thể sa đà vào trạng thái “aggressive” nếu không có cách giao tiếp khéo léo khi đưa ra ý kiến.

Do’s:

Đặt câu hỏi đa chiều: Giúp cả nhóm nhìn nhận vấn đề từ nhiều góc độ, chẳng hạn như các nhóm stakeholders hoặc bối cảnh của những ngành khác nhau.
Phản biện mang tính xây dựng: Chỉ ra những rủi ro tiềm ẩn và luôn đi kèm với hướng giải quyết cụ thể.
Bổ sung dữ liệu và dẫn chứng: Chủ động tìm kiếm case study thực tế hoặc số liệu thị trường để hỗ trợ quá trình ra quyết định.

Don’ts:

Chỉ ra vấn đề mà không đề xuất giải pháp: Đừng dừng lại ở việc phản biện, hãy luôn gợi ý hướng cải thiện cho cả nhóm.
Phủ định ý kiến của đồng đội: Tránh phản xạ bác bỏ trực diện hoặc sử dụng từ “Không” như câu cửa miệng khi trao đổi.

2. Nếu bạn thuộc nhóm Action-oriented People:

Đây là nhóm nhân sự có tính kỷ luật cao, làm việc tỉ mỉ và luôn chủ động thúc đẩy công việc về đích đúng tiến độ với chất lượng chỉn chu nhất. Tuy nhiên, họ có thể tập trung vào tốc độ và kết quả mà bỏ quên yếu tố cảm xúc, con người.

Do’s:

Lập kế hoạch rõ ràng: Chủ động xây dựng timeline bằng các công cụ như Google Sheets hoặc Notion, đồng thời phân định rõ người phụ trách và các cột mốc quan trọng.
Theo dõi tiến độ thường xuyên: Chủ động nhắc nhở teammates trước các mốc deadline và meetings để đảm bảo công việc diễn ra đúng kế hoạch.

Don’ts:

Áp đặt cách làm việc: Đừng xem tốc độ hoặc phương pháp của mình là chuẩn mực bắt buộc với mọi thành viên.
Xem nhẹ ý kiến đồng đội: Tránh ngắt lời hoặc bỏ qua quan điểm của teammates trong quá trình thảo luận.

3. Nếu bạn thuộc nhóm People-oriented People:

Với khả năng lắng nghe thấu cảm và trực giác xã hội cao, nhóm này đóng vai trò là “chất keo” gắn kết, xoa dịu xung đột và tạo không gian để mọi thành viên đều được lên tiếng. Thế nhưng, điểm yếu lớn nhất của họ là nỗi sợ xung đột trực diện, dẫn đến tâm lý cả nể và né tránh việc đưa ra các phản hồi thẳng thắn hay quyết định cứng rắn.

Do’s:

Tạo không gian cho mọi người đóng góp: Chủ động điều phối để tất cả thành viên đều có cơ hội chia sẻ ý kiến.
Kết nối các quan điểm: Tổng hợp những điểm tương đồng và khác biệt để cả nhóm cùng hướng đến một giải pháp thống nhất.
Khích lệ đồng đội: Ghi nhận điểm mạnh và tạo động lực để mọi người phát huy tốt nhất khả năng của mình.

Don’ts:

Né tránh góp ý: Đừng vì ngại xung đột mà bỏ qua những feedback cần thiết.
Ôm đồm công việc: Tránh nhận quá nhiều đầu việc chỉ vì muốn “giúp đỡ” đồng đội.

Beyond Your Role:

Để cả tập thể vận hành hiệu quả, bên cạnh tận dụng thế mạnh cá nhân, mỗi thành viên còn cần nhiều hơn thế: biết đặt mục tiêu chung lên trên vai trò cá nhân và sẵn sàng phối hợp để tạo nên một guồng quay nhịp nhàng. Vì vậy, bên cạnh việc “own your role”, đừng quên “play beyond your role”. Dưới đây là một vài tips từ HRC giúp bạn xây dựng sự phối hợp nhịp nhàng và tạo nên những trải nghiệm teamwork hiệu quả hơn:

1. Duy trì sự rõ ràng và minh bạch khi làm việc: Tránh xa cặp đôi “Ủa” và “Tưởng”

Trong vận hành đội nhóm, sự thiếu thông tin hoặc tự suy diễn là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến tình trạng chậm trễ deadlines hoặc kết quả bị lệch hướng. Để đảm bảo mọi thành viên luôn “on the same page”, HRC gợi ý bạn hãy áp dụng 2 bước sau:

Chuẩn hóa thông tin qua mô hình 3W: Xác định rõ Who (Người phụ trách), What (Expectation của team), và When (Deadline cụ thể)
Double check qua kênh liên lạc chung: Mọi thay đổi, quyết định hoặc phân công nhiệm vụ đều phải được xác nhận minh bạch qua tin nhắn trong group làm việc chung để tất cả thành viên cùng nắm bắt

VD: Sau khi thống nhất với team về một đầu việc mới, hãy update lên nhóm chung rằng: “Em/mình (Who) xin phép sẽ back lại task research về thị trường (What) trước 17h ngày mai 18/7 (When).”

2. Cách feedback hiệu quả khi teamwork: Ứng dụng công thức SBIA

Khác biệt trong quan điểm hay cách làm việc là điều khó tránh khỏi khi teamwork. Hãy ứng dụng công thức Situation – Behavior – Impact – Alternative (SBIA) có thể giúp bạn đưa ra những feedback một cách rõ ràng và xây dựng hơn:

S – Situation (Bối cảnh cụ thể): Feedback cần được gắn liền với một tình huống cụ thể. Điều này giúp người nhận hiểu rõ bối cảnh và không cảm thấy bị chỉ trích mơ hồ
B – Behavior (Hành vi thực tế): Xác định rõ hành vi cụ thể trong tình huống đó. Điều này giúp tập trung vào hành động thay vì cá nhân, tránh làm người nhận cảm thấy bị công kích
I – Impact (Tác động): Giải thích tác động của hành động đó đến công việc hoặc nhóm
A – Alternative (Giải pháp thay thế): Đưa ra những giải pháp cho vấn đề đặt ra

VD: Khi một thành viên có thái độ gay gắt trong quá trình teamwork, bạn có thể phản hồi như sau: “Trong buổi discuss hôm qua (S), bạn phản ứng khá gay gắt khi trao đổi ý kiến (B). Điều đó phần nào khiến không khí căng thẳng và làm chậm tiến độ chung (I). Team mình có thể trao đổi lại vấn đề đó để cùng thống nhất hướng đi không? (A)“

Teamwork không đơn thuần là một gạch đầu dòng trong CV. Việc chủ động định vị vai trò và rèn luyện tư duy phối hợp từ sớm chính là tấm vé thông hành giá trị nhất, giúp bạn tự tin tiến xa trên hành trình sự nghiệp lâu dài.Và trước khi bạn bắt đầu dự án tiếp theo, hãy dành vài phút để tự hỏi:

Mình đang tạo ra giá trị gì cho cả nhóm?

Điểm mạnh nào của mình đang được phát huy?

Team mình đang thiếu điều gì, và mình có thể lấp đầy khoảng trống đó không?

HRC tin rằng, mỗi dự án teamwork đều là một bước đệm vô giá để bạn thấu hiểu chính mình. Và có thể những người đang “chạy deadline” cùng bạn ngày hôm nay sẽ trở thành những đối tác chiến lược, những cộng sự đáng tin cậy đồng hành cùng bạn trong tương lai. HRC mong rằng những chia sẻ trên sẽ trở thành một hành trang nhỏ, giúp bạn vững vàng hơn trong chặng đường tiếp theo.